|
تا قبل از سال 1319 که اولین استخر تهران شروع به کار کرد مردم از چشمه علی برای آب تنی استفاده می کردند. بعدها چشمه علی مکانی برای قالیشویی ساکنان اطراف چشمه گردید. این چشمه که در داخل شهرری قرار دارد اکنون با اقدامات شهرداری به صورت فضایی تفریحی درآمده است.
در انتهای جاده ای منشعب از جاده تهران – قم در ناحیه علی آباد و نزدیک دریاچه حوض سلطان قرار دارد. زمان مناسب برای استفاده از این چشمه آبان ، آذر و نیز اواخر زمستان تا اردیبهشت ماه است . به سبب گرمی هوا در تمام ماه های سال برای سفر و تفریح مناسب است.
در کنار جاده آبعلی در 51 کیلومتری تهران قرار دارد. آب چشمه سبک ، سرد و قابل نوشیدن است.
این چشمه در 53 کیلومتری تهران در کنار جاده آبعلی واقع شده است.
این چشمه در بالاترین نقطه روستای شهرستانک در مسیر جاده کرج- چالوس قرار دارد و فاصله آن تا شهر تهران در حدود 100 کیلومتر است. در فاصله کمی از کاخ شهرستانک، چشمه گله گیله قرار دارد که از پر آب ترین چشمه های منطقه است.
این چشمه در 2 کیلومتری شمال غرب جاده تهران – آمل در محل پل دختر بین گردنه امامزاده هاشم و پلور به فاصله 50 کیلومتری تهران است. آب چشمه که برای بیماری های دستگاه گوارش، كبد و لوزالمعده مفید است در ارتفاعات از زمین خارج و به سوی جاده و سپس رودخانه سرازیر می شود. وجه تسمیه چشمه به خاطر وجود قلعه ای به همین نام است.
چشمه آب معدنی آبعلی در شمال دهکده آبعلی در 60 کیلومتری شمال شرقی تهران، در کنار بستر رودخانه مبارک آباد از زمین می جوشد. در گذشته مظهر چشمه چندین بار تغییر مکان داده است. در حال حاضر آب چشمه با لوله به کارخانه منتقل می شود و پس از بسته بندی به مصرف خوراکی می رسد.
خواص درمانی این آب در دستگاه گوارش ، کبد ، لوزالمعده و روده و برای تنظیم كلستولو اسیداوریک است. وجود CO2 در آب این چشمه موجب تنظیم دستگاه گوارش و هضم سریع غذا می شود.
در 60 کیلومتری شمال شرقی تهران در دهکده آبعلی و در کنار جاده تهران – آمل از زمین می جوشد.
این چشمه در جنوب غربی گچسر و در شمال غربی دهکده وله در فاصله دو کیلومتری متل گچسر است.
آب معدنی شاهدشت در 35 کیلومتری جنوب کرج واقع است.
این دریاچه روی محور چین دار میان دو رشته کوه قره داغ در شمال و کوه زرین در جنوب واقع شده است. آب آن در حدود 2500 متر از سطح دریاهای آزاد جهان بالاتر است و از دریاچه لوزی شکل تار منطقه ساحلی کوچکی در امتداد جنوبی خود دارد. این منطقه دارای آب و هوای کوهستانی است که در تابستان هوای نسبتاً خنک آن با بادهای مداوم و شدید در گذرگاه ها همراه است . دریاچه تار برای تفریحات آبی همانند شنا و قایقرانی مناسب است.
دریاچه سد امیرکبیر ، در کیلومتر 23 جاده کرج – چالوس در تنگه واریان است. وسعت دریاچه 4000 هکتار و در مسیر رودخانه کرج تشکیل شده است. در این دریاچه ، فعالیت های ورزشی و تفریحی مانند قایقرانی، ماهیگیری، اسکی روی آب ، شنا و پرواز با کایت انجام می شود.
این دریاچه با وسعتی در حدود 330 هکتار در 25 کیلومتری شمال شرقی تهران روی رودخانه جاجرود ایجاد شده است. در این دریاچه انواع ماهی نیز پرورش داده می شود. ایستگاه های قایقرانی و اسکی روی آب این دریاچه زیر نظر نیروی هوایی و شهرداری لواسان انجام می شود.
یکی از جاذبه های ناحیه لار ، آبشار آن است که در محلی در نزدیکی روستای وانا واقع شده است.
در ارتفاع 2700 متری ، در زیر پناهگاه شیرپلا قرار گرفته و از زیباترین آبشارهای ناحیه شمیران به شمار می رود. این آبشار از ذوب برف های بلندی های البرز به وجود آمده است.
در منطقه دربند تهران
در مسیر پناهگاه شیرپلا
در شمال غربی دربند
در ناحیه میگون + نوشته شده در سه شنبه دوم بهمن 1386 15:52 توسط بشارتch |
قلعه ارژنگ ( قلعه دوشی )
این قلعهدر ضلع غربی دهکده میناوند از توابع طالقان قرار دارد . قلعه ارژنگ در سال 544 به امر کیا محمد بن بزرگ امیر ( 538- 557 ) ساخته شد. در این قلعه راهروهای زیرزمینی وجود دارد که برخی از آنها توسط تونل هایی به هم متصل هستند. دیوارهای قلعه از سنگ و ساروج است. سفال هایی که از اطراف قلعه به دست آمده مربوط به قرن 5 تا 7 هـ .ق است.
قلعه ایرج
این قلعهنزدیک روستای جعفرآباد در شمال شرقی ورامین قرار دارد. ارتفاع متوسط دیوار قلعه 12 متر است و در اطراف قلعه به فاصله 100 متر سنگرهایی قرار دارد. این قلعه به شکل مستطیل و مصالح آن از خشت و گل است و در نوع خود یکی از بزرگترین قلعه های ایران به شمار می رود.
دژ گل خندان
این دژ در روستایی به همین نامدر جاده آسفالته رودهن – تهران بالای پشته ای عظیم ، مشرف به محل تلاقی دو رودخانه رودهن و بومهن ، واقع شده است. اسلوب بنا یادآور دوره ساسانی است و حصار عظیمی از قلوه سنگ های درشت دور تا دور دژ مستطیل شکل را فرا گرفته است. در چهارگوشه ی آن نیز چهار برج توپر برای استحکام و دفاع بهتر جای دارد. پشته طبیعی که دژ بر فراز آن قرار دارد ، با شیبی تند به دره سرسبز مجاور منتهی می شود. حصارسازی و تعبیه برج به شیوه بیشتر قلعه های دوره ساسانی و پس از اسلام است و در داخل آن اتاق ها ، تالارها و آب انبارهایی وجود دارد . در محوطه دژ سفال های متنوع از دوره ساسانی به بعد مشاهده می شود. به نظر می رسد که این برج در طی قرن ها مورد استفاده بوده است.
دژ رشکان
یکی از دژها و قلاع محافظ هسته اولیه ری که در چهار سوی ری ساخته شده بود، دژ رشکان است. این دژدر چهار راه خط آهن بر بالای کوه استوار برجای مانده است. دژ رشکان با ساختاری متشکل از لاشه سنگ و ساروج ، از نظر قدمت متعلق به دوره اشکانیان است. این دژ در گذشته با انتساب به «فخرالدوله بن رکن الدوله دیلمی» فخرآباد نامیده می شد. فخرالدوله این بنا را که در جریان فتح ری به دست مسلمان ها ویران شده بود ، مرمت کرد. در این قلعه کاخ ها ، اموال گرانبها و اسلحه خانه هایی وجود داشت. بخش های اصلی قلعه تا زمان قاجار نیز برجای بود ، اما امروزه قسمت اعظم آن تخریب شده است. دیوارهای غربی این دژ دارای سوراخ هایی برای تیر و کمان است.
قلعه تبرک
قلعه تبرک امین آباد از بناهای قرون نخست اسلامی است که داخل بارو ( دیوار بلند و مستحکمی که به عنوان حفاظ دور شهر می کشیدند) و حصار قرار داشت و از دوران خلفای عباسی برجا مانده بود. این قلعه تخریب شد و امروزه به دلیل وجود برج نقاره خانه بر فراز آن ، به «کوه نقاره خانه» معروف است.
قلعه سرخ حصار
در دامنه ارتفاعات مشرف به بیمارستان سرخه حصار واقع در حاشیه شرقی تهران ، سر راه تهران – آبعلی ، قلعه ی کوچکی برجاست که فاصله آن تا جاده آسفالته یک کیلومتر است. اضلاع این قلعه حدود 15 متر است و دو برج نیمه مدور در اضلاع شرقی و جنوبی آن مشهود است. قلعه متعلق به قرن 5 و 6 هـ . ق یعنی دوره سلجوقی است و مصالح به کار رفته در آن سنگ ، لاشه ، قلوه و گـِل است.
قلعه کی قباد
این قلعهدر فاصله سه کیلومتری شمال غرب روستای «هرنج» طالقان بر فراز کوه قرار دارد و مربوط به دوره اسماعیلیه است.
از این قلعه اکنون جز بقایای دیوارهایی از ملات ساروج چیزی باقی نمانده است. حد فاصل دیوار شرقی و غربی حدود 100 متر است و در وسط محوطه ، آثار یک حوض سنگی به چشم می خورد که به احتمال زیاد برای جمع آوری آب باران و برف مورد مصرف بود. سفالینه های جمع آوری شده از سطح تپه به قرن پنجم هـ . ق تعلق دارد.
قلعه گبری
این قلعه از قلاع محافظ هسته اولیه ری است کهدر حد جنوب شرقی ری قدیم و میدان معلم ری امروز ، واقع است . از آثار معماری این قلعه تنها یک چهار دیوار به مساحت دو هکتار با دیوارهای مرتفع از 10 تا 13 متر ، همراه چهار برج دیده بانی باقی است. قدمت این قلعه به دوره اشکانیان – حدود 2250 سال پیش – می رسد.
دختر قلعه ی تنگ گسیل
«گسیل» یکی از آبادی های دهستان «شاد» است کهدر سه کیلومتری شرق جاده اصلی کرج- چالوس واقع شده است. در این قسمت از جاده یعنی در 52 کیلومتری شمال کرج ، تنگه ای وجود دارد که به تنگ گسیل معروف است . چندین سال است که به دلیل صعب العبور بودن این تنگه ، جاده اصلی از میان تونلی که در کنار تنگه ایجاد شده ، می گذرد که به « قلعه دختر» معروف است.
این قلعه به شدت رو به ویرانی است و فقط بخش های بسیار محدودی از دیوارهای آن به صورت جدا از هم باقی مانده است. بقایای آجرها و سنگ های شکسته و ملات ساروج حاصل از حفاری های غیرمجاز در مساحتی حدود 1000 متر پراکنده است . حفاران قسمت های زیادی از کف ، پای دیوارها و پی بنا را تخریب کرده اند.
در این قسمت پایه دیوارها و کف بعضی از اتاق ها نمایان است و نشان می دهد که شالوده بنا در دل صخره ایجاد شده و در زیر خاک ایمن تر به حیات خود ادامه می دهد. مصالح به کار رفته در این بنا سنگ و ساروج است ولی وجود آجرهای پراکنده در اطراف ، نشان می دهد در بنای قلعه از آجر نیز استفاده شده است.
سفال های موجود در این محوطه از نوع سفال های قرمز و نخودی بدون لعاب دوران اسلامی است. دو قطعه سفال لعاب دار بسیار ریز به دست آمده از این قلعه ، به سفال های سلجوقی و ایلخانی بسیار شباهت دارد.
دیگر قلعه های استان تهران قلعه حصار قاضی ورامین از دوره ایلخانی ، قلعه خاوه ورامین ، قلعه قاسم آباد ورامین ، قلعه خیرآباد ، قلعه قشلاق دوتویهدر 30 کیلومتری ری با طاق های سبک قاجار و پهلوی و آثار سفالینه مربوط به سلجوقی ، قلعه ایرج در شمال روستای عسگر آباد عباسی ورامین از قلاع ساسانی ، قلعه جلیل آباد از توابع ورامین و ... + نوشته شده در جمعه بیست و هشتم دی 1386 16:35 توسط بشارتch |
غار اینهون
غار اینهوندر جاده فیروز کوه نزدیک زرین دشت قرار دارد. ابتدای ورودی این غار در گذشته ساختمانی وجود داشت که اکنون دیواره قسمتی از آن برجای مانده است. پشت این دیوار گودالی وجود دارد که پس از عبور از آن به تالار بزرگی ختم می شود.
غار بزج
این غاردر طالقان در 120 کیلومتری شهر تهران واقع است. در گذشته از این غار به صورت پناهگاه استفاده می شد؛ این امر از دروازه، دیدگاه و نیز محل نشیمن و استراحتگاهی که در غار وجود دارد، مشهود است. طول غار 25 متر است.
غار کله سنگ
این غاردر کوه های طالقان داخل کوهی به همین نام نزدیک روستاهای «سوهان» و «آرتون» واقع است. دهانه غار تنگ است و درون آن منابع آب های زیرزمینی دیده می شود. طول غار 85 متر است و از سنگ چین های دستی درون غار استنباط می شود که این غار در ادوار پیش از تاریخ مورد استفاده انسان ها بوده است.
غارهای هیو
در هشت کیلومتری هشتگرد به قزوین، سه غار به فاصله تقریباً 15 متر از یکدیگر در دامنه کوه قرار دارند. طبق مطالعات انجام شده این احتمال وجود دارد که غارها مربوط به دوران پارینه سنگی باشد.
غار لالون ( لالان )
در جنوب غربی روستای لالون از توابع ساوجبلاغ ، در ارتفاع 400 متری در دل صخره های مرتفع، دهانه یک غار وجود دارد. داخل غار نشانه دودخوردگی فراوان به چشم می خورد که خود نشانه سکونت افراد در زمان های دور است. در سمت شمال غار یک پناهگاه صخره ای وجود دارد که در آن خرده سفال های لعاب دار ساده اسلامی از دوره سلجوقی و ایلخانی به چشم می خورد.
آتشکده ها
آتشگاه قصران
این بنادر شمال تهران در مرز مشترک آهار و شهرستانک واقع است . آتشگاه که به حکم قرائن موجود در اصل دو طبقه بود ، در پهنه ای به مساحت تقریبی 110 متر ساخته شده است. این آتشگاه را در محل به نام «قصر دخترک» و «قلعه دخترک» و نام های ترکی «قزل ماما» و «قزماما» می خوانند و منظور از دختر و ماما در این نام ها احتمالاً ناهید و آتشگاه نیایشگاه آناهیتا بوده است.
تخت رستم
در دشت شهریار در فاصله 50 کیلومتری جنوب تهران خرابه ای به نام تخت رستم وجود دارد که از دو صُفـّه (ایوان مسقـّف، غرفه مانندی درون اطاق بزرگ که کف آن کمی بلندتر است و بزرگان بر آن نشینند) یا تخت گاه تشکیل شده است. یکی از این صفه ها در قله صخره و دیگری در ثلث ارتفاع همان صخره قرار دارد. صفه اول در هوای آزاد است که روی آن آتش قرار می دادند. روی صفه دوم مراسم مذهبی به عمل می آمد. در فاصله 15 متری از تخت گاه پایین، یک ساختمان گنبددار کوچک دیده می شود که در آن به احتمال زیاد آتش مقدس را حفظ می کردند.
تخت کیکاووس
در فاصله 12 کیلومتری شمال غرب تخت رستم « تخت کیکاووس » قرار دارد. در این محل نیز تخت گاهی مشابه تخت رستم دیده می شود که در بالای تپه سنگی قرار گرفته است.
نقش برجسته تنگ واشی
این اثردر 500 متری غرب روستایی به نام «جلیزجند» از توابع شهرستان فیروزکوه واقع شده است. این نقش برجسته در یک معبر کوهستانی باریک به نام «تنگ واشی» قرار دارد. حجاری های آن در سمت چپ رودخانه و در محلی بسیار تنگ و باریک که رودخانه پر آبی از آن می گذرد، بر سینه دیواره ای از سنگ، نقش بسته است. نقش به ابعاد 7×6 متر است و در قسمت فوقانی چهار ردیف و قسمت پایینی دو ردیف کتیبه به خط نستعلیق وقایع زمان سلطنت فتحعلی شاه قاجار را همراه با اشعار و آیات قرآنی بیان می دارد. در مرکز نقش برجسته، فتحعلی شاه سوار بر اسب سرگرم شکار گوزنی است و عباس میرزا نایب السلطنه و تنی چند از رجال و شاهزادگان دربار قاجاریه، عده ای سوار بر اسب و چند تن پیاده ، نشان داده شده اند. نام اشخاص در کنار نقش آنها ذکر شده است.
زندان هارون
در سمت جنوب شرقی تهران در فاصله 12 کیلومتری جاده تهران – خراسان ( سه راه سیمان) قریب سه کیلومتر در سمت چپ در دامنه کوه های مسگرآباد واقع شده است.
بنای زندان به شکل مکعب مستطیل به ارتفاع 9 متر و به صورت دو طبقه ساخته شده و از درازا و پهنای یکسانی برابر با 30/16 متر برخوردار است. زندان هارون دارای ساختاری متشکل از لاشه سنگ و گچ و از نظر قدمت متعلق به دوره آل بویه حدود 1100 سال قبل است.
استودان گبرها
استودان گبرها ( استخوان دان گبرها )در دامنه شمالی کوه ری ، در آن حدود که مزار بی بی شهربانو و کوه تبرک در سوی جنوبی آن قرار دارد واقع شده است. به عبارت دیگر این اثر ارزشمند در شهرری، چهارراه خط آهن پشت دانشگاه آزاد اسلامی، سمت راست جاده مشیریه در دامنه کوه قرار دارد.
پیروان آیین زردشتی اجساد مردگان خود را در این مکان تقدیم به پرندگان گوشتخوار می کردند. آن گاه استخوان های اجساد را در منسوجی ( بافته ) می پیچیدند و در اتاق هایی که در داخل استودان تعبیه شده بود جای می دادند. استودان گبرها به صورت استوانه های مدور و بلند به ارتفاع حدود 6 متر احداث شده و دارای ساختاری متشکل از لاشه سنگ و ساروج (مخلوطی است از آهک و خاکستر یا ریگ که در آب به مرور جذب انیدرید کربنیک کنند و آهکش به صورت سنگ آهک که محکم و پایدار است در می آید و از آن برای ساختن بنا استفاده می کنند) و از نظر قدمت متعلق به هزاره اول پیش از میلاد است. + نوشته شده در سه شنبه بیست و پنجم دی 1386 14:20 توسط بشارتch |
معرفي امامزاده هاي استان تهران ( قسمت سوم ) در قسمت قبل به معرفي تعدادي از مساجد استان تهران پرداختيم . اينک در ادامه مي خوانيم ... امامزاده اسماعيل امامزاده اسماعيل در خيابان شهيد مصطفي خميني ، نزديک ميدان «سيد اسماعيل» قرار دارد و منسوب به اسماعيل از اعقاب امام علي النقي (ع) است. يک سوي اين بقعه به واسطه بازار سرپوشيده به خيابان اصلي بازار تهران راه مي يابد. اين مکان تاريخي شامل ميدان ، آب انبار ، مسجد- مدرسه فيلسوف الدوله و بازار سيد اسماعيل است. بناي فعلي امامزاده شامل صحن ، ايوان ، رواق ( ايواني که در مرتبه دوم ساخته شود ، پيشگاه) ، بقعه و مسجد است. صحن امامزاده به شکل مستطيلي به ابعاد 23 و 35 متر است که محور طولي آن در امتداد شمالي – جنوبي قرار دارد و داراي سه ورودي است. ورودي شرقي که مدخل اصلي بنا نيز محسوب مي شود فاقد تزئينات است و به نظر مي رسد نيمه کاره رها شده باشد. اين ورودي مقابل سردر آب انبار ساخته شده و به معبر شمالي – جنوب شرقي امامزاده و خود امامزاده به ميدان سيد اسماعيل راه دارد. دو ورودي ديگر اطراف صحن نيز يکي در شمال و ديگري در جنوب به معابر فرعي راه دارند. جبهه غربي بنا داراي ايواني رفيع و خوش منظر است که در طرفين آن دو منار طويل ديده مي شود. در طرفين ايوان ، سه ايوانچه در لبه صحن واقع شده است. بدنه ايوان غربي پوشيده از کاشي ، و نيم گنبد آن مزيّن به مقرنس زيبا و پرکار است. در محل پاکار قوس پوشش ايوان ، بر کتيبه اي با زمينه لاجوردي در سه سوي و روي کاشي هاي خشتي ، عباراتي به خط سفيد نقش بسته است.
کاشي هاي زرين فام مرقد متعلق به قرون هفتم و هشتم هـ . ق و مناره هاي موجود در اين بقعه از قرن سيزدهم هـ . ق باقي مانده است. امامزاده احمد و محمود در حوزه ماهدشت کرج ، خياباني خاکي وجود دارد که به تپه اي باستاني و بناي آرامگاهي خشتي منتهي مي شود. بناي امامزاده احمد و محمود بر تپه اي با ارتفاع حدود سه متر بنا شده و از فاصله دور در ميان دشتِ مسطح ، نمايان است. مصالح به کار رفته در اين بنا فقط خشت و گل است و بنا به صورت چند ضلعي و با گنبد ضربي برپا شده است. گرچه بنا بسيار تخريب شده ، ولي چنين به نظر مي رسد که بناي امامزاده دو طبقه بوده و طبقه همکف به آرامگاه و طبقه دوم به سرداب اختصاص داشته. سبک معماري بنا از دوره صفويه تبعيت مي کند و مي توان قدمت آن را نيز به اين دوره نسبت داد. اطراف امامزاده چندين قبر بسيار جديدتر ، به چشم مي خورد و به نظر مي رسد که اين مکان قبلاً گورستان يک آبادي بوده است . در کنار امامزاده دو تپه باستاني وجود دارد که تنوع و فراواني سفال هاي پراکنده در آنجا حکايت از اهميت آنها دارد. سفال هاي جمع آوري شده از سطح تپه ها ، قدمت آنها را به قرون هفتم تا نهم مي رساند. با کمي فاصله ، چله تپه ، تپه سليمان و تپه خاتون قرار دارند. امامزاده ام کبري و ام صغري اين بنا هم اکنون در داخل شهر اشتهارد با گنبد بلند کاشيکاري شده نمايان است. ساقه گنبد از دو قسمت تشکيل شده : قسمت زيرين گنبد با اشکال لوزي مزين شده و بقيه ساقه آن که قاعده گنبد را تشکيل مي دهد، آجري است. کاشيکاري بغل هاي ايوان با تزئينات معلقي ( پناهگاه) در نوع خود ممتاز است. بقعه از دو بخش تشکيل شده و داخل بنا فاقد هرگونه تزئين ، و تنها با گچ سفيد شده است. اين بنا را مي توان به دوره صفويه نسبت داد که بعد از آن در دوره هاي مختلف مورد مرمت قرار گرفته است. امامزاده جعفر، پيشوا بناي مرتفع و مجلل اين امامزاده ، يادگار دوره صفويه است. گنبد کاشيکاري و صحن وسيع اين امامزاده در داخل شهر پيشوا خودنمايي مي کند. کتيبه ايوان حکايت از تعمير و الحاق آن به دستور فتحعلي شاه قاجار در سال 1227 هـ . ق دارد. امامزاده جعفر ، هشتگرد اين بنا در داخل شهر هشتگرد واقع شده و گرداگرد آن را ديواري احاطه کرده است. قديمي ترين و اساسي ترين بخش اين بنا حرم آن است. داخل بقعه فاقد هرگونه تزئين يا نوشته و کتيبه است. امامزاده حسن اين بقعه در داخل شهر کرج واقع شده و بناي آن از داخل ، به صورت چهارگوش وسيع است که در وسط هر ضلع آن طاق نمايي برپا شده است. نماي خارج نيز به صورت چهارگوش در نهايت سادگي است. پوشش خارجي سقف از کاه گل است و به راحتي مي توان نحوه طاق بندي آن را مشاهده کرد. براساس کتيبه اي که در داخل ايوان ورودي بنا قرار دارد، ساختمان امامزاده در ربيع الاول سال 906 هـ . ق و به فرمان ابوالمظفر شاه تهماسب اول صفوي انجام شده است. امامزاده داود اين آرامگاه در ميان دره هاي سبز، در شش کيلومتري توچال و 15 کيلومتري فرحزاد واقع است. در گذشته بقعه امامزاده داود از بنايي سنگي مشتمل بر صحن و طاق نماهاي کم عمق در اطراف و حرم و ايوان کوچکي در جنوب آن تشکيل مي شد و گنبدي سبز رنگ داشت. وجود درختان بيد بسيار کهن حکايت از بناهاي قبل از صفويه دارد. بناي اوليه اين امامزاده سال ها پيش بر اثر سيلي بنيان کن از بين رفت و بناي فعلي که از ساقه گنبد بلند و گنبدي نوک تيز با دو گل دسته تشکيل شده ، بعدها جايگزين بناي اوليه شد. حرم هشت ضلعي کنوني و سرداب زير آن در زمان فتحعلي شاه قاجار به جاي بناي قديمي که يقيناً برج ساده سنگي بود، ساخته شد. درهاي شمال و شرق حرم نيز به زمان فتحعلي شاه باز مي گردد. در وسط حرم ، ضريحي به رنگ چوب وجود دارد. وجود مرقد در داخل سرداب تنها منحصر به همين امامزاده است. نسب امامزاده براساس زيارت نامه بقعه به امام زين العابدين ( ع) مي رسد. امامزاده رحمن و زيد اين بقعه در حاشيه جنوب غربي روستاي پلنگ آباد اشتهارد قرار دارد و داراي سه گنبد آجري ساده ، سرسرا و راهرو است. امامزاده رحمن و امامزاده زيد، در اين بقعه دفن شده اند. اين بقعه که در وسط محوطه بزرگي واقع شده و داراي حصار آجري است، منظره اي جالب و با عظمت دارد؛ به ويژه نماي سه گنبد آجري آن جلوه اي خاص به بنا بخشيده است. از شيوه معماري ساختمان چنين به نظر مي رسد که اين بنا به تدريج در طي سه قرن هفتم و هشتم و نهم هـ . ق تکميل شده است. امامزاده زيد اين امامزاده در راسته بازار شهر تهران قرار دارد و شامل يک حرم چهار ضلعي بزرگ و ايوان و صحن در سمت شرق با گنبد دو پوش مدور و ملحقات آن است. بناي اصلي بقعه به دوره صفويه ( قرن دهم هجري ) تعلق دارد. در زمان فتحعلي شاه و ناصرالدين شاه قاجار صحن و ايوان و گنبد دوپوش و متعلقات ديگري به آن افزوده شد. در کتاب آثار تاريخي تهران آمده است : « لطفعلي خان زند که در سال 1209 به دستور آقامحمدخان در تهران به قتل رسيد، در مجاورت اين بقعه به خاک سپرده شده است». در گذشته هاي نه چندان دور اين امامزاده با مساحتي بيش از 30000 متر مربع داراي صحن و فضاي وسيع مشجر بود و در آن حجره ها و طاق نماهاي عالي ، گنبدي تخم مرغي شکل با کاشي هاي معرق ، بقعه و رواقي زيبا به چشم مي خورد. امروزه صحن اين امامزاده به مدرسه تبديل شده و تنها محوطه اي کوچک با دري که به سمت بازار خياط ها باز مي شود ، از آن باقي مانده است. امامزاده زين العابدين بناي امامزاده زين العابدين سجاد ( ع) در کنار روستاي باغ خواص ، در فاصله 10 کيلومتري ورامين قرار دارد. بقعه حياطي وسيع دارد که مشجر و پوشيده از گورهاي دوره اسلامي است. بنا شامل اتاقي مربع شکل است. در ميانه هر ضلع طاق نما و در چهار گوشه آن ، چهار طاق نما ديده مي شود. با تبديل پلان چهار به هشت، گنبدي بر آن تعبيه شده است و در زير آن نقوش بسيار زيبايي با استفاده از گچ شکل گرفته است. نماي زير گنبد و پايه گنبد و همچنين ديوارهاي داخلي آن گچ کاري شده است. در ميانه اين اتاق آرامگاه قرار دارد. آرامگاه حدود يک متر بلندتر از کف اتاق و داراي يک ضريح چوبي ومشبک است. امامزاده سلطان مطهر اين امامزاده در حاشيه شهر بومهن در 52 کيلومتري شمال شرقي تهران ، بر سر راه تهران – آبعلي قرار دارد. طرح کلي بقعه شامل پاي بست هشت ضلعي با گنبد هشت ترک است که در نوع خود بسيار هنرمندانه بنا شده است. اين گونه بناها ، در معماري ايران به ويژه در شمال و شمال شرقي کشور سابقه ممتدي دارد و آقاي «پيرنيا» سبک معماري آنها را تجلي شاخصي از سبک ري در معماري ايران دانسته است. اين سبک معماري به دليل اوضاع طبيعي و جوي خاص شمال ايران دوام و بقاي بيشتري داشته است. بخش هاي اصلي بقعه سلطان مطهر شامل حياط و ايوان بقعه ، اتاق مقبره ، کتيبه هاي سنگي مقابر هم جوار و صندوق چوبي بقعه است و «ملک کيومرث» يکي از مقتدرترين امراي محلي شمال ايران ، آن را بنا نهاد. امامزاده سيد نصرالدين اندکي بالاتر از ميدان محمديه ( اعدام سابق ) بقعه سبزرنگي خودنمايي مي کند که منسوب به مدفن نصرالدين از فرزندان امام سجاد ( ع ) است. اين بنا مشتمل بر حياط ، صحن و بقعه هشت ضلعي است. بخش مهمي از صحن و حياط امامزاده در خيابان کشي هاي دوره پهلوي اول از بين رفت. بقعه اين بنا متعلق به سال 993 هـ . ق است که در کتيبه چوبي طويلي به خط ثلث حک شده است. امامزاده حسين ، ورامين بناي امامزاده ي معروف به «شاهزاده حسين» نزديک مسجد جامع ورامين واقع است. ساختمان موجود تنها ته رنگي از بناي باشکوه اوليه را که متعلق به قرن هشتم هـ . ق است ، برخود دارد. بيشترين آثار باقي مانده از بناي اصلي ، در محراب نفيس آن به چشم مي خورد. امامزاده صالح بقعه امامزاده صالح در ميدان تجريش تهران قرار دارد. گنبد کاشيکاري شده اين بنا چندين بار مرمت و بازسازي شد و سرانجام در سال 1368 به طور کلي تخريب و با کاشي جديد بازسازي شد. ضريح اوليه آن از چوب ساخته شده بود ولي بعدها از نقره و کتيبه هاي اطراف آن با آب طلا منقوش و مزين شده است. حرم اين بنا داراي ابعاد 5/6 * 6 متر است. امامزاده صالح کتيبه اي به تاريخ 700 هـ . ق داشت که در تعميرات مدخل ساختمان از ميان رفت. در حمله مغول بناي امامزاده يکسره از بين رفته بود اما بانيان خيـّر آن را برپا داشتند. مرحوم مصطفوي مي نويسد: اين بناي چهارگوش بزرگ و محکم تصور مي رود مربوط به قرن هفتم هجري يا هشتم باشد. و در کنار آن درخت چنار کهنسال در آبادي بزرگ تجريش واقع مي باشد. هلاکو ميرزا فرزند فتحعلي شاه قاجار در سال 1210 باني تعميرات و تزئينات آن شده ، نقاشي هاي آن را انجام داده است. طبق کتيبه موجود در بنا مدفن صالح برادر امام هشتم مي باشد. در سال 1323 خورشيدي مرحوم حسن فداکار باني تغييرات و نصب کاشي مجدد در گنبد آن شد. در سال هاي اخير تعميرات اساسي در بنا و صحن اين امامزاده انجام شده است. در گورستان امامزاده صالح در کنار بقعه امامزاده صالح ، شخصيت هايي چون ميرزا حسن خان مُؤتمن الملک ، ميرزا حسن خان مشيرالدوله پيرنيا ، دکتر حشمت و .... آرميده اند. + نوشته شده در شنبه بیست و دوم دی 1386 3:19 توسط بشارتch |
آشنايي با مساجد قديمي استان تهران در قسمت قبل به معرفی استان پرداختيم . اينک در ادامه مي خوانيم... مسجد امام خميني ( سلطاني ) اين مسجد با قدمتي در حدود 180 سال از زيباترين مساجد تاريخي تهران است. باني آن ، فتحعلي شاه قاجار ( 1212- 1250 هـ . ق ) بود و از اين رو در آغاز آن را مسجد شاه مي ناميدند. بنابر شواهد تاريخي اين دومين جامع بزرگ شهر تهران بعد از مسجد جامع بازار يا جامع عتیق بود. بنابر کاشي نوشته ها و کتيبه هايي که در ايوان جنوبي مسجد به جاي مانده ، زمان تقريبي شروع ساخت اين مسجد سال 1222 يا 1224هـ . ق است. در سال 1307 هـ . ق به دستور ناصرالدين شاه قاجار، درِ اصلي در جهت شمال تعمير، و نيز به دستور وي دو مناره در دو طرف گل دسته مسجد ساخته شد. بنابراين تکميل کننده اصلي اين مسجد ناصرالدين شاه قاجار بوده است. اين مسجد ، بنايي چهار ايواني است که شبستان هاي اصلي آن در جبهه جنوبي قرار دارد و معماري کلي و نيز پاره اي از جزئيات آن از مسجد وکيل شيراز گرفته شده و در طراحي و ساخت آن مانند ساير ابنيه آن زمان هنرمندان و استادان شيرازي دست داشته اند. مسجد جامع تهران ( جامع عتيق ) مسجد جامع در مرکز بازار و نزديک مسجد امام خميني قرار دارد. فاصله بين اين مسجد و مسجد امام خميني را« بازار بين الحرمين » مي گويند. تاريخ دقيق ساخت اين مسجد مشخص نيست ولي از شواهد چنين استنباط مي شود که در عهد شاه عباس دوم، در سال 1074 هـ . ق به اهتمام فردي به نام « رضي الدين » ساخته شده باشد. مسجد جامع دماوند اين مسجد با ستون هاي آجري و سنگي به سبک بناهاي ساساني بنا شده است. بر چوب هاي بالاي ستون هاي شبستان مسجد ، نام شاه اسماعيل اول صفوي و تاريخ 927 هـ . ق و «مصطفي بن جمال الدين» به عنوان باني و «محمد شجاعي» به عنوان کاتب آمده است. در سال 882 نيز خواجه ياقوت نامي ، باني تجديد ساختمان مسجد بود. در مرحله تعمير ، نام نجار جمال الدين فرزند محمد و نويسنده کتيبه ها علي فرزند فتح اله بود. در مسجد آثاري از اواخر دوره صفويه موجود بود که بر اثر نوسازي ، از بين رفته است. مناره مجاور مسجد از دوره مغول بر جاي مانده است. مسجد جامع ورامين مسجد جامع ورامين از نمونه هاي کامل مسجد چهار ايواني است که ساخت آن در زمان سلطان محمد اولجايتو ( خدابنده ) آغاز ، و در دوره فرزندش ابوسعيد بهادرخان تکميل شد. تاريخ 722 و 726 هـ . ق در شبستان و گنبد اصلي ديده مي شود. اين بنا در سال 815 هـ . ق در عهد شاهرخ تيموري مرمت شد. در ابتداي محور طولي بنا ، سر در ورودي و پشت آن ، صحن باز واقع است. طاق نماهاي اطراف صحن به چهار ايوان ختم مي شود که دو ايوان در محور طولي و دو ايوان در محور غربي قرار دارند. پشت ايوان اصلي گنبدخانه واقع است. عرض دهانه ايوان شرقي دو برابر دهانه بقيه طاق نماها و برابر دهانه ايوان ورودي است. از سوي ديگر عرض و ارتفاع آن به سختي ، دو سوم عرض و ارتفاع ايوان جنوبي مي شود. به اين ترتيب ايوان جنوبي ايواني مقصوره ( سراي حصاردار ، جاي ايستادن امام و خليفه در مسجد ) است که با سادگي و عظمت بر تمامي صحن تسلط مي يابد. تسلط گنبد با قدرت و تناسب زيبا ، بر تمامي ساختمان و ارتباط با ايوان جلوي آن ، از ويژگي هاي اين مسجد است. سر در خارجي اين مسجدبسيار جالب است و روي ديوارهاي جانبي سر در با طرح هاي اسليمي و گره چيني و رنگ هاي آبي فيروزه اي و لاجوردي کاشي کاري شده و از طراحي استادانه و پرکار برخوردار است. اين سر در از نظر طرح و اجرا شبيه سر درهاي مسجد جامع نطنز و مسجد جامع مظفري کرمان است. اين مسجد داراي دو مناره است که روي پايه هاي طرفين استوار شده است. مسجد حضرت سيدالشهداء ( مسجد معزالدوله ) مسجد حضرت سيدالشهدا در سه راه امين حضور ، خيابان ايران ، واقع است. اين مسجد از بناهاي خيريه«محمد اسماعيل ميرزا معزالدوله» نوه عباس ميرزا نايب السلطنه فتحعلي شاه قاجار به شمار مي رود. اين بنا بر اساس وقف نامه سنگي داخل مسجد، به وسيله همسر او حاجيه خانم فرخ لقا در سال 1317 هـ . ق ساخته شد. در ورودي و اصلي بدون تغييري در بافت قديم آن ، در قسمت شمال غربي مسجد قرار دارد. اين در به يک هشتي زيبا راه دارد و با يک پيچ به حياط مسجد ختم مي شود. در سمت شرق و شمال مسجد سقاخانه و پنج مغازه وقفي مسجد جاي دارد. ضلع جنوب حياط با ايواني مسقف با عبور از سر در وارد شبستان مي شود. شبستان داراي محرابي با تزئينات کاشيکاري شده است. شمال غرب حياط داراي حجره هاي متعددي است که براي سکونت طلاب يا احتمالاً امام جماعت مسجد در نظر گرفته شده است. سمت چپ هشتي ، اتاقي است که در گذشته مشهور به مَدرس ( محل تدريس ) بود و اکنون کتابخانه مسجد است. مسجد جزايري در محله بازار و انتهاي بازار عباس آباد ، مسجد حاج ابراهيم تاجر اصفهاني قرار دارد. از آنجا که نسبت برخي از ائمه جماعت اين مسجد مانند مرحوم آيت الله سيد نصراله جزايري ، سيد محسن جزايري ، سيد صدرالدين جزايري ، سيد محمد علي جزايري و .... به جزايري مي رسد، اين مسجد به اين نام شهرت يافته است. از باني مسجد اطلاعات چنداني در دست نيست. اين مسجد در سال 1335 ش براساس نقشه مهندس لرزاده ، تجديد بنا شد و در حال حاضر داراي يک شبستان با مساحت 175 متر مربع ، بالکني به مساحت 100 متر مربع و يک آبدارخانه و انبار کوچکي در حدود سه متر مربع است. مسجد حاج سيد عزيزالله در داخل بافت قديمي بازار تهران ، مسجد حاج سيد عزيزالله قرار دارد. صحن و شبستان اين مسجد مزين به کاشي هاي معرق است. مساحت اين مسجد حدود 1500 متر مربع و با دو باب حجره کنار آن از موقوفات مرحوم «حاج سيد عزيزالله» است. بر کاشي هاي شمال مسجد نام «سلطان صاحبقران فتحعلي شاه» نقش بسته است. از کتيبه هاي جنوب و شرق که داراي تاريخ 1310 هـ . ق است، مشخص مي شود که قسمت شمالي از سه ضلع ديگر قديمي تر است. در دالان مسجد که رو به سوي بازار دارد، سنگابي ( محلي سنگي که از آن آب خارج مي شود ) نصب شده که بر آن نوشته شده : «نوشيد جام آب و بگوييد به صد نوا ، لعن خدا به قاتل مظلوم کربلا. سنه 1327 يا ابا عبداله الحسين عليه السلام ». مسجد الجواد اين مسجد که به وسيله مهندس ابراهيمي طراحي شده است، اولين مسجد مدرن ايراني است. ساختمان مسجد از دو بخش ؛ شبستان و سالن سخنراني تشکيل شده است. سالن سخنراني اين مسجد دو طبقه است. نمازخانه به صورت مخروطي از اضلاع متقاطع تشکيل شده که از راس به طرف قاعده ، پهن تر مي شود. اين دو قسمت مسجد روي هم 1250 متر مساحت دارد. + نوشته شده در دوشنبه دهم دی 1386 9:19 توسط بشارتch |
گشت و گذاري در پايتخت ايران ، تهران گشت و گذاري در پايتخت ايران ، تهران ( قسمت اول ) بر پايه آخرين تقسيمات كشوري ، استان تهران داراي 12 شهرستان ، 40 نقطه شهري ، 27 بخش و حدود 1947 آبادي است. شهرستان هاي استان تهران عبارت اند از : شهرستان اسلامشهر داراي دو بخش ، مركزي و چهار دانگه و چهار دهستان است. اسلامشهر و چهار دانگه شهرستان هستند. برخي مراكز ديدني : تپه چيچك لو، تپه مافين آباد، تپه سالور و ... شهرستان پاكدشت اين شهرستان داراي دو بخش به نام هاي مركزي و پيشوا و تنها نقاط شهري آن "پاكدشت" و "شريف آباد" است. برخي مراكز ديدني : امامزاده سبزپوش ، يخچال قديمي در پيرداغلان پاكدشت و .... شهرستان تهران اين شهرستان در مركز استان واقع شده و داراي دو شهر تهران و بومهن ، دو بخش مركزي و كن است. بخش كن در شمال غربي تهران قرار دارد. همچنين دو دهستان سولقان و سياهرود و يك شهر يعني تهران در اين شهرستان قرار دارد. بيشترين جمعيت استان در شهرستان تهران و به ويژه در شهر تهران جاي گرفته اند. علاوه بر آن اماكن مذهبي و فرهنگي همراه با تفرجگاه ها و مكان هايي براي پركردن اوقات فراغت در اين شهرستان قرار دارد. برخي مراكز ديدني : امامزاده صالح ، امامزاده زيد ، امامزاده داود ، امامزاده سيداسماعيل ، سيد نصرالدين ، سردر باغ ملي ، ميدان آزادي ، موزه ملي ايران ، مجموعه فرهنگي – تاريخي سعدآباد ، مجموعه تاريخي – فرهنگي نياوران ، كاخ گلستان ، مسجد امام خميني ، مسجد جامع ، مسجد مروي ، مسجد شهيد مطهري ، مجلس شوراي اسلامي ، بازار تهران و .... اين شهرستان داراي دو بخش ( مركزي و رودهن) و پنج دهستان و شهرهاي دماوند ، رودهن، كيلان و آب سرد است. شهرستان دماوند كوهستاني است و ناهمواري هاي بخش جنوبي آن كمتر از بخش شمالي است. برخي مراكز ديدني : درياچه تار و ممج ، چشمه اعلا، چشمه آب معدني قلعه دختر ، چشمه معدني البرز در آب علي ، چشمه تيزآب ، آبشار شكرآب ، غار گل زرد ، مسجد جمعه سلجوقي ، مقبره شيخ شبلي و ... اين شهرستان داراي دو بخش مركزي و گلستان و پنج دهستان ، و نقاط شهري آن رباط كريم ، نسيم شهر و گلستان است. برخي مراكز ديدني : كاروانسراي فتحعلي شاهي. شهرستان ري داراي سه بخش به نام هاي : مركزي ، فشايويه ، كهريزك و شش دهستان : حسن آباد ، كهريزك ، وهن آباد ، قلعه نو، غني آباد و سه شهر به نام حسن آباد ، كهريزك و باقر شهر است. شهرري يكي از پرجمعيت ترين شهرهاي استان تهران و از نظر شهري جزء شهرداري منطقه 20 تهران به شمار مي رود و بناهاي مسكوني دو شهر تهران و ري به يكديگر متصل شده اند. برخي مراكز ديدني : قلعه ايرج ، قلعه تبرك ، برج نقارخانه ، بقاياي شهر سلجوقي ، برج طغرل ، زندان هارون ، تپه گبري ، آستانه حضرت عبدالعظيم (ع) ، بقعه بي بي شهربانو ، بقعه جوانمرد قصاب ، امامزاده هادي ، ابن بابويه ، تپه چشمه علي ، بقعه بي بي زبيده ، بقعه ابوالحسن ، بقعه شيخ صدوق ، بقعه عباس و ابراهيم ، بقعه عين و غين ، بقعه عقيل و هادي ، تپه ميل ، قلعه گبري و .... شهرستان ساوجبلاغ شهرستان ساوجبلاغ در غرب استان قرار دارد و داراي سه بخش يعني مركزي ، طالقان و نظرآباد است. اين شهرستان داراي دوازده دهستان و سه شهر نظرآباد ، هشتگرد و طالقان است. برخي مراكز ديدني : غار كله سنگ ، غار برج ، غارهاي هيو، چشمه آب معدني عسلك و لمبران و سرب جوستان ، آبشارهاي روستاي اوچان ، جوستان ، اورازان ، كركبود، آسكان و عسلك ، بـُقاع سيد شرف الدين ، جوستان ، بادامستان ، تكيه ناوه و كش رود ، آثار تاريخي گورستان زردشتيان ، پل چوبي ، اسفاران حسينيه قديمي جوستان ، قلعه كيا ، بقعه خشت و گل، پاسگاه طالقان ، منزل آيت الله طالقاني ، موشلان تپه ، كاروانسراي امام ، امامزاده جعفر هشتگرد و ... ، درياچه اوان و .... اين شهرستان در شمالي ترين بخش تهران قرار گرفته و از دو بخش با سه دهستان رودبار قصران ، لواسان كوچك و لواسان بزرگ و دو شهر لواسان و فـَشـَم تشكيل شده است. برخي مراكز ديدني : درياچه سد لتيان ، آبشار دو قلو ، آبشار اسون ، آبشار پسنگ ، آبشار سوتك ، آبشار منظريه ، پيست دربندسر، پيست شمشك ، پيست توچال ، امامزاده قاسم ، بقعه سلطان ، مقابر خواجه احمد، موسي ، سيد ميرسليم و مكان هاي تاريخي چون مسجد امام حسن عسگري ، قلعه دختر ضحاك ، گورستان زردشتيان ، تپه كله قندي ، قبر تاج الدين و تپه حصارك و ... شهرستان شهريار اين شهرستان داراي دو بخش است و يازده دهستان آن عبارت اند از: اسماعيل آباد ، امامزاده ابوطالب ، منجيل آباد، اخترآباد، بي بي سكينه ، جوقين ، رزكان ، فردوس ، قائم آباد ، ملارد و مويز ، نواحي شهري آن شامل شهريار ، شهر قدس ، ملارد ، شاهد شهر ، صبا شهر ، صفا دشت ، فردوسيه و وحيديه است. شهرستان شهريار با توجه به تنوع و كثرت آثار تاريخي و فرهنگي در بين شهرستان هاي استان تهران از جايگاه مخصوص برخوردار است و آثار و تپه هاي فراواني مربوط به هزاره هاي قبل را در خود جاي داده است. برخي مراكز ديدني : امامزاده بي بي سكينه ، لوط پيامبر ، تخت رستم ، قلم غوزآباد ، تپه جوقين ، تپه مزلوت ، تپه پاكلي و كاروانسراي سنگي. شهرستان فيروزكوه اين شهرستان در شرق استان قرار گرفته و داراي دو بخش مركزي و ارجمند ، پنج دهستان و تنها نقطه شهري آن ، فيروزكوه است. تمام مناطق اين شهرستان كوهستاني است و ساكنان از طريق كشاورزي و دامداري امرار معاش مي كنند. اين شهرستان داراي درياچه ها و مناظر طبيعي بسيار زيبايي است كه در رأس همه آنها قله زيباي دماوند جاي دارد. برخي مراكز ديدني : درياچه سد لار ، آهنگ ، درياچه زياد، چشمه قلعه دختر، امامزاده هاشم ، غار رودافشان ، غار بورنيك ، پيست آب علي ، حجاري هاي تنگ واشي و ... شهرستان كرج شهرستان كرج در غرب شهر تهران ، داراي دو بخش مركزي و اشتهارد ، هفت دهستان و شهرهاي كرج ، اشتهارد ، ماهدشت ، كمال شهر ، محمد شهر و مشكين دشت است. برخي مراكز ديدني : بقاياي آتشكده سنگي تخت رستم از دوره اشكاني و ساساني ، بقعه شاهزاده سلمان اشتهارد ، بقعه امامزاده رحمن و زيد پلنگ آباد اشتهارد ، كاخ سليمانيه ( محل كنوني دانشكده كشاورزي ) ، درياچه سد اميركبير، چشمه وله ، چشمه شاهدشت ، چشمه گله گيله ، آبشار پيچه آدران ، پيست خور، پيست ديزين ، پيست اسكي روي چمن ديزين ، غار يخ مراد ، كاخ شهرستانك ، قلعه وكيل ، برج ميدانك ، مسجد و حمام هلجرد ، قلعه صمصام ، پل شاه عباسي ، برج سنگي گچسر و ... . شهرستان ورامين شهرستان ورامين داراي سه بخش مركزي ، جوادآباد ، و پيشوا و شش دهستان و چهار شهر ورامين ، قرچك ، پيشوا و جواديه است. بيشترين جمعيت عشايري استان در ورامين به سر مي برند. اين شهرستان به دليل قدمت تاريخي داراي آثار ديدني و تاريخي فراوان است. برخي مراكز ديدني : امامزاده يحيي ، مسجد جامع ورامين ، برج علاءالدين ، امامزاده جعفر پيشوا ، بقعه شاهزاده حسين ، مقبره كوكب الدين ، غار دق كشكولي يا زندان افغان و .... ادامه دارد ... + نوشته شده در سه شنبه چهارم دی 1386 12:21 توسط بشارتch |
|